قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1309

تاريخ الفي ( فارسى )

ذكر وقايع سال صد و چهلم از رحلت خير البشر در تاريخ ابن كثير « 1 » شامى مسطور است كه در اين سال مردى از كفره ، كه او را « استادسيس گفتندى » ، در خراسان خروج كرد « 2 » . قريب به سيصد هزار كس بر وى جمع شدند و او خلقى بسيار از مسلمانان به قتل رسانيد و جميع سرداران منصور كه در خراسان بودند ، از پيش او هزيمت يافته بگريختند و او در ولايت خراسان استحكام تمام و استقلال ما لا كلام به هم رسانيده فساد بسيار مىكرد . چون منصور از اين واقعه خبردار شد خازم « 3 » بن خزيمه را از براى دفع او نامزد كرده به پسر خود مهدى نوشت كه : « بايد از جهت خازم بن خزيمه آنچه از لشكر و استعداد حرب بايد مهيا ساخته به دفع آن كافرى كه در خراسان ظاهر شده بفرستى . » القصّه ، مهدى از براى خازم بن خزيمه لشكرهاى اطراف و جوانب جمع ساخته به استعداد هرچه تمام‌تر به آن صوب فرستاد . چون به آن حدود رسيدند ، خازم ديد كه آن كافر زور و استيلاى تمام دارد . با او شروع در مكر و حيله انداخته جنگ را به تأخير مىانداخت تا آنكه او را غافل ساخته يكباره بر او ريختند و قريب به هفتاد هزار كس از ايشان را به قتل رسانيدند و چهارده هزار اسير گرفتند . استادسيس خود گريخته پناه به كوهى برد . خازم تعاقب آن نموده

--> ( 1 ) . عماد الدّين ابو الفدا اسماعيل بن كثير قرشى بصروى ( وفات 774 ه ) تاريخى موسوم به البداية و النهاية مشتمل بر وقايع عالم تا دو سال قبل از مرگ خود نوشته است . ( 2 ) . البته قيام استاد سيس با خونخواهى ابو مسلم ارتباط نداشت و ظاهرا براى تجديد و اصلاح آيين زرتشت بود ؛ - عبد الحسين زرّين كوب ، دو قرن سكوت ، ص 159 . ( 3 ) . هر سه نسخه : حازم . به قياس تاريخ طبرى و الكامل تصحيح شد .